SARDU
Comunu de Sa Baronia: Su D.P.C.M de su 14 de Gennàrgiu at permìtiu a is museu e is logus de cultura de torrai a oberri a is bisitadoris e duncas torrant a incumentzai is bìsitas ghiadas fintzas in is situs de su Sulcis de Bàsciu. Siguramenti, si su tempus ddu permitit, cumbenit a nci passai una dii passilendi intr'e Santadi, Sa Baronia-Villaperùciu e Narcau chi cun is situs insoru donant a is bisitadoris s'oportunidadi de conosci 5.000 annus de stòria de su territòriu. Incumentzendi de su Parcu Archeològicu de Montessu, in comunu de Villaperùciu, passillendi in d-unu anfiteatru naturali de una bellesa ispantosa, guidas spertas ant a spiegai a comenti is òminis de su neolìticu onorànt is mortus insoru: ddoi ant sgavau 35 domus de janas de genias diferentis e in mesu de custas nd'at duas de tipu monumentali una pariga ondradas cun spiralis e corrus de boabacas.
Movendi a s'àrea archeològica de Pani-Lòriga (5 km de Montessu) si podit osservai su passàgiu de tziviltadi diferentis: de su prenuràgicu (domus de janas), si passat a su periodu nuraghesu (su naraxi Diana), fintzas a arribai a su perìodu fenìciu-pùnicu cun su populau e sa necròpoli sua chi testimongiant sa cantu fortis fessit sa presèntzia de is cartaginesus in sa zona.
A ùrtimu po torrai a "cumponi su cuadru archeològicu" de sa zona cumbenit a fai unu sàrtidu in su Museu Archeològicu chi est in mesu de Santadi: ddoi at espostus is repertus agataus in totu su Sulcis de Bàsciu chi acarraxant su perìodu chi andat de su neolìticu antigu fintzas sa dominatzioni romana.
A duxentus metrus sceti de su Museu Archeològicu, su museu etnogràficu "Sa Domu Antiga", permitit, gràtzias a una espositzionis pretzisa meda, de cumprendi sa vida de is comunidadis ruralis de sa zona finas a is annus 50 de su noixentus.
Siguramenti su Sulcis de Bàsciu est connotu po essi unu logu de laurera e pastòriu ma si si andat a bisitai s'Ecomuseu de is Minieras de Rosas s'at a scoberri una realidadi industriali chi po 130 annus at sinniau in manera funguda sa vida de sa comunidadi de Narcau: un'esèmpiu perfetu de cunversioni a scopu turìsticu de una miniera e bisitendi sa Galleria Santa Bràbara, sa laveria e su museu stòricu si podit cumprendi, giai giai si podit tocai cun is manus, sa vida difìtzili e perigulosa de is minadoris.
Oràrius e cuntatus:
Parco Archeologico di Montessu: de lunis a cenàbara cun bìsitas programmadas a is 9.30–11.30–15.00; po informatzionis e prenotatzionis 3407433521 villaperuccio@sistemamuseo.it
Museo Archeologico e Sa Domu Antiga : lunis e martis, da is 08:00 a is 14:00; mèrcuris, giòbia e cenàbara 08:30 – 13:30 e 15:30 – 18:30; Àrea Archeològica de Pani-Loriga bìsitas ghiadas a is 10:00 – 11:30 – 15:30. Po Informatzionis e prenotatzionis 3488866797 coopsemata@gmail.com
Ecomuseo Miniere Rosas : bìsitas ghiadas de lunis a cenàbara a is 09:30 – 11:00 – 14:00 – 16:00. Sa bidda de is minadoris si podit bisitai sèmpiri oberendi is audioghias multimedialis.