SARDU
Comunu de Igrèsias: Su 22 de Abrili 2019, in Igrèsias, si fait sa manifestada "Giornada Mundiali de sa Terra"* chi inghitzat a is noioras de a mengianu (9,00) in Pratza Pichi.
Sa *"Giornada Mundiali de sa Terra" est sa manifestada ambientali prus manna de su pianeta, s'únicu momentu chi totus is tzitadinus de su mundu si aunint po afestai sa Terra e ndi prumovi s'amparu. Sa Giornada de sa Terra bófia de su senatori statunitensi Gaylord Nelson e prumóvia prima ancoras de su presidenti John Fitzgerald Kennedy, interessat dónnia annu fintzas a 1 miliardu de personas in 192 paisus de su mundu.
In is Natzionis Unidas afestant sa Giornada de sa Terra dónnia annu, unu mesi e duas dís apustis de s'ecuinótziu de beranu, su 22 de Abrili.
Nàscia su 22 de Abrili 1970 po marcai s'abbisóngiu de amparai is risorsas naturalis de sa Terra. Cumenti a movimentu universitàriu, in su tempus, sa Giornada de sa Terra est bessida un'acontéssiu educativu e informativu. Is grupus ecologistas umperant sa festa cumenti a un'ocasioni po apretziai is probremas de su Pianeta: s'incuinamentu de ària, àcua e terra, sa distrutzioni de is sistemas ecológicus, is millis matas e spétzias animalis chi sparessint, e s'acabbu de is risorsas chi non torrant a fai. Si insistit in solutzionis chi permitant de sperdi is efetus negativus de is atividadis de s'ómini; custas solutzionis includint su torrai a umperai is materialis, s'amparu de is risorsas naturalis che su petróliu e is gasus fóssilis, sa proibbidura de umperai prodotus chímicus dannosus, sa fini de sa distrutzioni de "habitat" fundamentalis cumenti a is padentis umbidus e s'amparu de is spétzias ammeletzadas.
De istituiri una "Giornada po sa terra" si ndi est arrexonau po sa primu borta in su 1962. In cussus annus is protestas contras a sa guerra de su Vietnam fiant aumentendi, e a su senadori Nelson ddi fiat bénnia sa bidea de organizai unu dibbàtidu asuba de is chistionis ambientalis. Nelson fiat arrannésciu a interessai esponentis famaus de sa política cumenti a Robert Kennedy, chi in su 1963 iat girau peri 11 Stadus fadendi una série de atóbius dedicaus a argumentus chi pertocant a s'ambienti.
Sa Giornada de sa Terra pigat forma in manera difinitiva in su 1969 apustis de su disastru ambientali causau de sa bessida de petróliu de su putzu de sa "Union Oil" atesu de sa costeras de Santa Barbara in California. Apustis de custu fatu su senadori Nelson iat detzídiu chi fiat arribbau su momentu de fai a connosci is chistionis ambientali a s'opinioni púbrica e a su mundu políticu: "Totus is personas, lassendi a parti s'etinnia, su sessu, su rédditu o s'apróliu giogràficu, tenint deretu a un'ambienti sanu, echilibrau e de profetu".
Su 22 Abrili 1970, torrendusí a fai a custu printzípiu, 20 milionis de tzitadinus americanus si fiant móvius po una manifestada a amparu de sa Terra. Is grupus chi a solus iant cumbàtiu contras a s'incuinamentu de is combbustíbbilis fóssilis, contras a s'incuinamentu de is fàbricas e de is tzentralis elétricas, de is arrefudus tóssicus, de is mexinas po sperdi is babballotis, de sa desertificatzionis chi avantzat e a sa sperdidura de is animalis arestis, de suncuna iant cumpréndiu de cumpartziri is valoris comunus. Unus cantu milla de collégius e universidadis iant organizau protestas contras a su degradu ambientali: de intzaras su 22 de Abrili pigat su nómini de "Earth Day", Giornada de sa Terra.
Sa cobertura mediàtica de sa primu Giornada Mundiali de sa Terra dd'iat fata "Walter Cronkite de sa "CBS News" cun unu servítziu intitulau: " Giornada de sa Terra: una chistioni de vida". Intra de is protagonistas de sa manifestada unus cantu persónàgius de importu de su spetàculu statunitensi: Pete Seeger, Paul Newman e Ali McGraw.
Sa Giornada de sa Terra iat donau una spinta de importu a is propostas ambientalis in totu su mundu e iat spianau sa strada a su Vértici de is Natzionis Unidas de su 1992 in Rio de Janeiro.
In is annus s'organizatzioni de sa Giornada de sa Terra si frunit de médius de comunicatzioni prus potentis, arribbendi a afestai su de 20 annus de sa fundatzioni cosa sua cun una scalada asuba de s'Everest innui una scuadra, formada de alpinistas statunintensis, soviéticus e tzinesus, iat fatu unu collegamentu mundiali po médiu de satélliti. A s'acabbu de sa spesitzioni totu sa scuadra iat portau a bàsciu prus de 2 tonnelladas de àliga lassada in su monti Everest de is speditzionis fatas prima.
In su 2000, po médiu de sa spartzinadura de internet, sa " Giornada de sa Terra" est stétia prumóvia a livellu mundiali. S'acontéssiu chi nd'est sighiu est arrannésciu a interessai prus de 5000 grupus ambientalistas a foras de is Stadus Unidus.
Cun su passai de su tempus sa partitzipatzioni internatzionali a sa Giornada de sa Terra est créscia, sodighendi prus de unu miliardu de personas in totu su mundu: est su chi narat "Green Generation", chi càstiat a unu mundu líbberu de s'energia de is combustíbbilis fóssilis, in favori de fontis chi si torrant a fai, a sa responsabbilizatzioni individuali faci unu consumu de profetu, a su svilupu de un'economia birdi e a unu sistema educativu chi tenit presenti is chistionis ambientalis.